شما معتقديد كه در آن عالم عذاب نميشويد مگر چند روزى . * ( ( مِنْ دُونِ النَّاسِ ) ) * ، بر خلاف مردم ، چون شما تمامى اديان به جز دين خود را باطل مىدانيد * ( ( فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ) ) * ، پس آرزوى مرگ و رفتن بدان سراى را بكنيد ، اگر راست مىگوييد ، و اين خطاب نظير خطاب ( قُلْ يا أَيُّهَا الَّذِينَ هادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِياءُ لِلَّه مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ بگو اى كسانى كه يهودىگرى را شعار خود كرده‌ايد ، اگر ميپنداريد كه تنها شما اولياء خدائيد نه مردم ، پس آرزوى مرگ كنيد ، اگر راست مىگوئيد ) « 1 » مىباشد . و اين مؤاخذه بلازمه امرى فطرى است ، امرى كه بين الاثر است ، يعنى اثرش براى همه روشن است ، بطورى كه احدى در آن كمترين شك نميكند و آن اين است كه انسان و بلكه هر موجود داراى شعور ، وقتى كه بين راحتى و تعب مختار شود ، البته راحتى را اختيار مىكند ، و اگر ميان دو قسم زندگى يكى مكدر و آميخته با ناراحتىها ، و ديگرى خالص و صافى ، مخير شود ، بدون هيچ ترديدى عيش خالص و گوارا را اختيار مىكند ، و بفرضى هم كه بدون اختيار گرفتار زندگى پست و عيش مكدر شده باشد پيوسته آرزوى نجات از آن و رسيدن بعيش طيب و گوارا در سر مىپروراند ، و حتى يك لحظه هم از حسرت بر آن زندگى خالى نيست ، نه قلبش ، و نه زبانش ، بلكه همواره براى رسيدن بان سعى و عمل مىكند . اين امر فطرى است ، حال ببينيم يهود در دعوى خود كه زندگى قرين به سعادت آخرت را خاص خود ميداند ، راست مىگويد يا دروغ ، امتحانش مجانى است ، و آن اين است كه اگر راست بگويند ، و آن زندگى خاص ايشان باشد ، نه ساير مردم ، بايد به زبان دل و زبان سر ، و با اركان بدن ، همواره آرزوى رسيدن به آن را داشته باشند ، و حال اينكه مىبينيم ابدا آرزوى آن را ندارند ، چون ريگ در كفش دارند ، انبياى خدا را كشته‌اند ، بموسى كفر ورزيده‌اند ، و پيمانهايى از خدا را نقض كرده‌اند ، خدا هم كه داناى بستمكاران است . * ( ( بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ ) ) * اين جمله كنايه از عمل است ، از اين جهت كه بيشتر اعمال ظاهرى انسان ، با دست انجام مىشود ، و انسان بعد از انجام ، آن را بهر كس كه بدردش بخورد ، و يا از او بخواهد ، تقديم ميدارد ، پس در اين جمله دو عنايت است اول اينكه تقديم را بدستها نسبت داده ، نه صاحبان دست ، دوم اينكه هر فعلى را عمل دانسته . و سخن كوتاه آنكه : اعمال انسان و مخصوصا آن اعمالى كه بطور مستمر انجام ميدهد ، بهترين دليل است بر آنچه كه در دل پنهان كرده ، اعمال زشت و افعال خبيث جز از باطنى خبيث

--> 1 - سوره جمعه آيه 6